فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥ - اقسام وجود

اعمّ از اينكه عالم مادّيات بوده يا عالم مثال باشد.

قوله: وجودا كان او ماهيّة: اين عبارت اشاره است به دو مشربى كه بين‌

ارباب حكمت مى‌باشد:

اوّل: جماعتى قائلند باينكه مجعول بالاصل وجود است يعنى چيزى را

كه خداوند ابتداء و حقيقة ايجاد نموده وجود است و ماهيّت امر اعتبارى و

انتزاعى است.

و اين مرام ملّاصدرا و اتباع او و از جمله مذهب مصنّف (ره) نيز همين‌

است.

دوّم: جماعتى به عكس قائلند.

مصنّف (ره) در متن گويد:

چه وجود اصل بوده و چه ماهيّت چون عنوان ماسوى بهر دو صادق‌

است تحقّق و هستى آنها ظلّى و تبعى است.

شرح عربى: امّا الوجود الخاصّ فظاهر، و امّا الماهيّة فمع كونها ظلمة اطلاق الفيئ‌

عليها بعتبار اصل التّعلّق بالغير.

ترجمه: امّا وجود خاصّ پس ظاهر و روشن است و امّا ماهيّت، پس با اينكه آن‌

ظلمت و تاركى است بايد گفت اطلاق « فيئ » بر آن باعتبار آنستكه اصل و

حقيقت آن وابسته بغير است.

اقسام وجود

شرح فارسى:

توضيح‌

موجودات منحصر در سه چيز مى‌باشند:

اوّل: وجود مطلق كه همان وجود منبسط و سعه وجودى باشد و آن‌

منحصر در بارى تعالى است.

دوّم: وجود خاصّ كه وجود اصيل ماسواى او است.

سوّم: ماهيّت كه عبارت از امر انتزاعى و اعتبارى ماسواى او مى‌باشد.